|
Karayolu Taşıma
Kanunu
Kanun No. 4925
Kabul Tarihi: 10.7.2003
BİRİNCİ KISIM
Başlangıç Hükümleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. - Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği
şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente
ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği
ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam
edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu
taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı
olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde
kullanılmasını sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2. - Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan
yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma
işleri komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma
işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç,
gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar,
genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler
ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk
Silahlı Kuvvetlerine ait motorlu taşıt ve bunların römorkları ile yapılan
taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan
taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir.
İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası
taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği
yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki
şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik
esasları dahilinde bırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali, sıkıyönetim, olağanüstü hal ve
doğal afet durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. - Bu Kanunda geçen;
Bakanlık : Ulaştırma Bakanlığını,
Taşıma işleri : Taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu,
nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliğini,
Taşıma işleri işletmecisi : Taşıma işlerinde faaliyette bulunacak
taşımacı, acente, taşıma işleri komisyoncusu, nakliyat ambarı ve kargo
işletmecisini,
Sorumluluk sigortası : Bu Kanunun 18 inci maddesiyle ihdas edilen
zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortasını,
Taşıma : Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim
edildiği yerden varış noktasına götürülmesini,
Taşımacı : Taşımacı yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve
hesabına taşımayı bir ücret karşılığı üstlenen gerçek veya tüzel kişiyi,
Eşya (yük) : İnsandan başka taşınabilen canlı veya cansız her türlü
nesneyi,
Kalkış noktası : Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya
teslim edildiği yeri,
Varış noktası : Yolcu bileti veya taşıma senedinde gösterilen,
yolcu veya eşyanın götürülmek istendiği yeri,
Gönderen : Eşyayı taşımacıya teslim eden, gönderileni belirleyen
ve taşıma senedini imzalayan kişiyi,
Gönderilen : Sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi ve taşıma senedinde
belirtilen eşyanın teslim edileceği kişiyi,
Acente : Ticarî mümessil, ticarî vekil, satış memuru veya müstahdem
gibi bağımlı bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir
yer veya bölge içinde daimî surette bir veya birden fazla taşımacıyı ilgilendiren
sözleşmelerde aracılık etmeyi ve onlar adına taşıma sözleşmesi yapmayı
meslek edinen kişiyi,
Taşıma işleri komisyoncusu : Ücreti karşılığında kendi namına ve
bir müvekkil hesabına eşya taşıtmayı meslek edinmiş kişiyi,
Nakliyat ambarı : Bir veya birden fazla gönderenden toplu veya
parça başı eşyanın teslim alınarak işletmecinin gözetimi ve denetimi altında
yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim
gibi hizmetlerin yapıldığı yeri,
Nakliyat ambarı işletmecisi : Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına
sahip olan ve eşyayı teslim alarak kendi gözetim ve denetimi altında;
yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim
gibi hizmetleri yerine getiren, taşımayı yapan veya yaptıran ve bundan
doğacak sorumluluğu üstlenen kişiyi,
Kargo : Tek parçada en fazla yüz kilogramı geçmeyen genellikle
ambalaj ve kap içerisinde olan küçük boyutlu koli, sandık, paket gibi
parça eşyayı,
Kargo işletmecisi : Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına sahip
olan ve kargoyu teslim alarak kısa sürede gönderilene ulaştırmak amacıyla
kendi gözetimi ve denetimi altında yükleme, boşaltma, depolama, istifleme,
aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren, taşımayı
yapan veya yaptıran ve bundan doğacak sorumluluğu üstlenen kişiyi,
Yolcu : Taşıtı kullanan sürücü ile hizmetliler dışında taşıtta
bulunan kişileri,
Tehlikeli yük : Bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelikte tehlikeli
olarak kabul edilen yükü,
Parça başına taşıma : Bir veya birden çok gönderenin aynı veya
birbirinden ayrı gönderilene ait eşyaların taşınmasını,
Yolcu bileti : Yolcunun taşınması yükümlülüğünü içeren, yönetmelikte
öngörülen şekil ve şartları ihtiva eden ve yolcuya verilmesi zorunlu belgeyi,
Şehirlerarası taşıma : Herhangi bir ilin herhangi bir noktasından
veya yerleşim biriminden başlayıp diğer bir ilin herhangi bir noktasında
veya yerleşim biriminde biten taşımaları,
Uluslararası taşıma : Türkiye'den veya Türkiye'ye karayoluyla;
Türkiye üzerinden karayoluyla transit, Türkiye'ye denizyolu, demiryolu
ve havayolu ile gelip karayolundan üçüncü ülkelere yapılan taşımaları,
Düzenli sefer : Belirli bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit
edilmiş bir güzergâhta önceden açıklanmış yerleşme birimleri arasında
yapılan taşımaları,
Arızî sefer : Aynı taşıtla bütün güzergâh boyunca aynı yolcu grubunun
taşınması ve kalkış noktasına geri getirilmesi şeklindeki kapalı kapı
seferleri ile gidişi dolu, dönüşü boş veya gidişi boş, dönüşü dolu seferleri,
Mekik sefer : Birden fazla gidiş ve dönüş seferinde aynı kalkış
yerinden aynı varış yerine önceden gruplandırılmış yolcuların taşınmasını,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Taşımada Genel Kurallar
Genel kural
MADDE 4. - Taşımalar; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü
etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında
gerçekleştirilir.
Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti
MADDE 5. - Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile
nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan
yetki belgesi alınması zorunludur.
Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı
ve kargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin
meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî yeterliliğe sahip olması
gerekmektedir. Bu maddeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
18.1.1954 tarihli ve 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu hükümleri
saklıdır.
Taşımacılara, yetki belgesinden ayrı olarak taşımalarda kullanılacak taşıtların
niteliğini ve sayısını gösteren taşıt belgesi ile taşımacının taşıt belgesinde
kayıtlı her taşıt için düzenlenen ve taşıtta bulunması gereken taşıt kartı
verilir.
Taşıma işleri işletmecilerinin sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi, taşıtların
durumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin
verilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir.
Tehlikeli yük taşıyan taşıtlar ve bunların bağlı olduğu taşımacılar, taşıyacakları
yüklerin özelliğine uygun olduğunu gösteren bilgi ve belgelere dayanarak
birinci fıkrada belirtilen yetki belgesinden ayrı olarak ilgili mercilerden
ayrıca izin almakla yükümlüdürler.
Taşımacılar, taşıma hizmetlerini kabul edilebilir bir neden olmaksızın
veya zorunlu haller dışında yapmaktan kaçınamazlar ve taşıma hizmetinden
herkesin her zaman yararlanmasını sağlamak zorundadırlar.
Taşımalar, diğer taşımacılar veya üçüncü şahıslar tarafından engellenemez.
Taşımacının sorumluluğu
MADDE 6. - Yolcu ve eşya taşımaları, kanunlara ve taşımacı ile yolcu ve
gönderen arasındaki sözleşmelere uygun olarak yapılır. Yolcu taşımaları
biletsiz veya taşıma sözleşmesiz, eşya taşımaları taşıma senetsiz yapılamaz.
Taşımacı, acentesinin acentelik sıfatıyla yapmış olduğu bu Kanun kapsamındaki
faaliyet ve işlemlerden müteselsilen sorumludur.
Taşımacı, yolcu ve eşyanın güvenlik içinde taşınmasından sorumludur. Yolcu
ve gönderenler de taşımacının güvenlik yönünden almış olduğu tedbirlere
uymak zorundadırlar.
Taşımacı, çevre kirliliğini önleme, çevre ve insan sağlığını koruma amacıyla
yürürlüğe konulan mevzuat hükümlerine uymak zorundadır.
Taşımacının yükümlülüğü
MADDE 7. - Taşımacı, yolcuların sağlıklı, rahat ve güvenli bir yolculuk
yapmasını sağlayacak tedbirleri almak, yolcu ve eşyayı taahhüt ettiği
yere kadar götürmekle yükümlüdür.
İlgili mevzuat hükümlerine uygun bir taşıtı, nitelikli şoför ve hizmetli
personeli sefere göndermek, şoförlerin sürücü belgelerinin bulunup bulunmadığını
araştırmak, teknik şartlara uymayan taşıtların trafiğe çıkmasına engel
olmak, güzergâh mesafesini dikkate alarak yeteri kadar şoför bulundurmak,
taşıt kartları olmayan ve bu Kanunda öngörülen sorumluluk sigortası bulunmayan
taşıtları trafiğe çıkarmamak hususunda taşımacı gereken özeni ve duyarlılığı
göstermek zorundadır.
Karayolları alt yapısı, işletilmesi, trafiği, doğal afetler, meteorolojik
şartlar ile arıza ve kaza hali dahil, beklenmeyen sebeplerle ilgili olarak
ortaya çıkan ve taşımanın devamına engel olan sebeplerin, belirsiz bir
beklemeyi mecburî kılması veya varış noktasına kadar gerekli zamanın bir
katından daha fazla beklemeyi gerektirmesi halinde, imkân olduğu takdirde
taşımacı bir başka güzergâhı izleyerek taşımayı tamamlamak, aksi halde
yolcuyu güzergâh üzerinde yolcunun dilediği bir yere kadar götürmek veya
yolcu ve eşyayı hareket noktasına geri getirmekle yükümlüdür.
Bu gibi hallerde, yolcunun ve eşya sahibinin bütün hakları saklı olup,
taşımacılar herhangi bir ek ödeme veya benzeri talepte bulunamazlar.
Eşya için taşıma senedindeki hükümler uygulanır.
Taşımacılar altışar aylık süre ile yılda en az iki kez şoförlerinin ceza
puanı durumunu Emniyet Genel Müdürlüğünden öğrenmek ve ceza puanı yüksek
olan şoförlerle ilgili, eğitim ve iç denetim yönünden gerekli tedbirleri
almak zorundadırlar.
Gönderenin sorumluluğu
MADDE 8. - Gönderen, eşyanın varış noktası, cinsi, miktarı ve nitelikleri
ile diğer önemli bilgileri tam ve doğru olarak taşımacıya bildirmek zorundadır.
Yanlış ve eksik bildirmelerden doğacak her türlü sorumluluk gönderene
aittir. Taşımacı, bir ihbar veya şüphe halinde yetkili ve görevlilerin
huzurunda eşyayı kontrol ettirebilir.
Acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği
yapanların sorumluluğu
MADDE 9. - Acenteler ve taşıma işleri komisyoncuları bu sıfatla yapmış
oldukları faaliyet ve işlemlerden taşımacı ile müştereken ve müteselsilen
sorumludur. Nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapanlar, eşyayı teslim
aldığı andan teslim edinceye kadar, eşyanın tamamı ve kısmen kaybından
ve vuku bulacak hasarından, korunması ve taşınmasından, güvenliği ve düzenliliğini
sağlamaktan, çevre kirliliğini önleme ve insan sağlığını koruma konusundaki
kurallara uymaktan sorumludur.
Taşıma yasağı
MADDE 10. - Acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu yetki belgesine
sahip olanlar taşımacı yetki belgesi almadan kendi nam ve hesaplarına
taşıma yapamaz ve yaptıramazlar.
Taşıma işleri komisyoncularının, kendi namlarına eşya taşıtabilmeleri
için bu taşımaları bir müvekkil hesabına yapmaları zorunludur.
Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yapılamaz.
Ücret ve zaman tarifeleri
MADDE 11. - Düzenli yolcu ve eşya taşımaları, nakliyat ambarı ve kargo
işletmeciliği ücret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik
süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanır ve Bakanlığa bildirilir.
Ücret tarifelerine uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri,
terminal ve bilet satış yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulması
zorunludur.
Yolcu ve eşya taşıma, yükleme, boşaltma, depolama ve aktarma hizmetleri
de dahil olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yararı
aleyhine sonuç vermesi ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet ortamının
bozulması halinde ve gerektiğinde taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça
tespit edilebilir.
Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte
aynı şekilde düzenlenir. Değişik fiyat tarifesi uygulanamaz.
Düzenli yolcu ve eşya taşımaları zaman tarifesine tâbidir. Taşımacılar
tarafından geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanan zaman
tarifeleri, Bakanlıkça onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
Taşımacılar zaman tarifelerine uymak ve tarifelerini görülebilecek şekilde
işyeri, terminal ve bilet satış yerlerinde bulundurmak zorundadırlar.
Ücretsiz ve tarife altı uygulamalarına ilişkin esaslar yönetmelikte düzenlenir.
İKİNCİ KISIM
Uluslararası Taşımalar
BİRİNCİ BÖLÜM
Uluslararası Taşımaların Kapsamı ve Taşıma Yetkisi
Uluslararası taşımaların kapsamı
MADDE 12. - Uluslararası yolcu ve eşya taşımaları;
a) Türkiye'ye karayoluyla veya demiryoluyla herhangi bir hudut kapısından
giren veya Türkiye'nin herhangi bir limanına denizyolu ile gelen karayolu
taşıtlarıyla yapılan transit taşımaları,
b) Türkiye'ye demiryolu, denizyolu veya havayoluyla gelen ve varış noktasından
karayolu taşıtlarıyla üçüncü ülkelere yapılan taşımaları,
c) Türkiye'den karayolu taşıtları ile diğer ülkelere yapılan taşımaları,
d) Diğer ülkelerden karayolu taşıtları ile Türkiye'ye yapılan taşımaları,
Kapsar.
Taşıma yetkisi
MADDE 13. - 12 nci maddenin (a) bendindeki taşımaları, uluslararası ikili
ve çok taraflı karayolu taşıma anlaşmalarına göre taşıma yapmaya yetkili
veya Bakanlıkça izin verilmiş yabancı plâkalı taşıtlar ile uluslararası
taşımalar için Bakanlıktan yetki belgesi almış taşımacılara ait taşıtlarla
yapılabilir.
12 nci maddenin (b) bendindeki taşımalar, Bakanlıktan uluslararası taşımacı
yetki belgesi almış taşımacılar tarafından yapılır. Yabancı plâkalı taşıtlara
ise Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile taşıma yetkisi
verilebilir.
Yukarıdaki fıkralarda taşıma yetkisi verilen taşıtların, hangi ülkelere
hangi kara hudut kapısı, deniz limanı, hava alanı veya limanı, demiryolu
istasyonu veya garından taşıma yapacağı Bakanlıkça belirlenir.
12 nci maddenin (c) ve (d) bentlerindeki taşımalar uluslararası taşımacı
yetki belgesine sahip taşımacılar ile ikili ve çok taraflı karayolu taşıma
anlaşmalarına göre izin verilmiş veya Bakanlıkça özel izin belgesi verilmiş
yabancı taşımacılara ait taşıtlarla yapılabilir.
Yabancı plâkalı taşıtlar, Türkiye sınırları dahilindeki iki nokta arasında
taşıma yapamazlar.
İKİNCİ BÖLÜM
Yasak Haller, Taşımaların Düzenlenmesi, Geçiş Ücretleri
Yasak haller
MADDE 14. - Zorunlu hallerde sınır mülkî idare amirince verilecek izin
dışında, ilgili kanunlara ve taşımacı ile yolcu ve gönderen arasındaki
sözleşmelere aykırı olarak, yolcu ve eşya sınır kapılarına taşınamaz,
buralarda aktarmaları yapılamaz, eşya depolanamaz ve yolcular sınır kapısından
yaya geçerek başka bir taşıta binemezler.
Taşımaların düzenlenmesi
MADDE 15. - Türkiye'ye veya Türkiye üzerinden karayoluyla yapılacak transit
taşımalarda, yurt içi taşımaları aksatmamak ve Türkiye üzerinden yapılan
uluslararası taşımaları daha düzenli ve süratli kılmak amacıyla, gerektiğinde
diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve tamamlayıcı olmak üzere alt yapının
fiziksel sınırları, güzergâhların belirlenmesine ilişkin mevzuat çerçevesinde,
kota sistemi uygulanabilir.
Karayolu taşıma anlaşması olmayan ülkelerin taşımada kullanacağı taşıtlar
Bakanlıkça verilecek izne tâbidir.
Geçiş ücretleri
MADDE 16. - Karayolunun bakımı, korunması ile karayolu ve taşımanın yönetimine
ilişkin giderlere katkıda bulunmak üzere yabancı plâkalı araçlardan geçiş
ücretleri alınır.
Köprü, tünel ve otoyol ücreti gibi karayolu alt yapısının kullanılmasından
alınan ücret ile eşya ve taşıtlar için yapılan hizmetlerin ücretleri,
bu geçiş ücretlerine dahil değildir.
Bakanlık, geçiş ücretlerini tespit etmeye, artırmaya, indirmeye veya kaldırmaya
yetkilidir.
Ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların hükümleri saklıdır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Sorumluluk ve Sigorta
BİRİNCİ BÖLÜM
Yolcu Taşımalarında Sigorta, Sigorta Zorunluluğu, Sigorta Tarifeleri
Sorumluluk
MADDE 17. - Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacıları; duraklamalar
dahil olmak üzere yolcunun kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek
süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması
ya da eşyasının zarara uğramasından dolayı sorumludur.
Zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortası
MADDE 18. - Taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedenî zararlar için bu Kanunun
17 nci maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadır.
Ancak, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık gerekli gördüğü takdirde,
tespit edeceği yabancı ülkelerde ortaya çıkabilecek zararları teminat
kapsamı dışında tutabilir.
Zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortasını yaptırmakla yükümlü
olan taşımacı; kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin
kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın,
kazanın bir mücbir sebepten veya hak sahibinin veya bir üçüncü kişinin
ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.
Sorumluluktan kurtulamayan taşımacı, kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun
bulunduğunu ispat ederse, durum ve şartlara göre tazminattan indirim yapılabilir.
Sorumluluk sigortasına ilişkin sigorta genel şartları Hazine Müsteşarlığınca
onaylanır. Sorumluluk sigortası tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının
bağlı olduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmî Gazetede yayımlanır. Hazine
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık tarifeyi serbest bırakmaya yetkilidir.
Bu Kanunda öngörülen karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortası Türkiye'de
karayolu motorlu araçlar zorunlu malî sorumluluk sigortası branşında ruhsatı
bulunan sigorta şirketleri tarafından yapılır.
Hak sahiplerinin çokluğu ve zorunlu malî sorumluluk sigortası
MADDE 19. - Hak sahiplerinin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde
öngörülen teminattan fazla ise hak sahiplerinden her birinin sigortacıya
karşı yöneltebileceği tazminat talebi, teminat tutarının tazminat alacakları
toplamına olan oranına göre indirime tâbi tutulur.
Başka tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin hak sahiplerinden
birine veya birkaçına kendilerine düşecek olandan fazla ödemede bulunan
iyiniyetli sigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde diğer hak sahiplerine
karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.
Meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır.
Bu sorumluluk sigortası ile karşılanamayan zararlar için 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanununa göre yapılması zorunlu olan malî sorumluluk sigortasına
müracaat edilir.
Tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller
MADDE 20. - Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun
hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının
azaltılması sonucunu doğuran haller hak sahiplerine karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin
kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği
oranda taşımacıya rücu edebilir.
Doğrudan doğruya talep hakkı
MADDE 21. - Hak sahipleri, sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar
içinde doğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte bulunabilirler.
Kaza sonucu ihbar ve zararların ödenmesi
MADDE 22. - Sorumluluk sigortası tazminatına yol açan olay, sigorta ettiren
veya hak sahibi tarafından öğrenildiği tarihten itibaren otuz iş günü,
olay yurt dışında meydana gelmişse altmış işgünü içinde sigorta şirketine
ihbar edilir.
Sigorta ettiren; kazaya, zarara veya olayla ilgili olarak açılacak davalara
ilişkin bilgi ve belgeleri sigorta şirketine vermekle yükümlüdür.
Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin belgeleri sigortacıya
ilettiği tarihten itibaren, sekiz iş günü içinde sorumluluk sigortası
sınırları içinde kalan miktarı hak sahibine ödemek zorundadır.
Sigortanın ispatı
MADDE 23. - Sigorta şirketleri, şekli ve kapsamı Bakanlığın uygun görüşü
ve Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlığın onayı ile belirlenip
Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğince bastırılacak sorumluluk
sigortası belgesini, poliçe ile birlikte sigorta ettirene vermek zorundadır.
Poliçede araçların plâka numaraları belirtilir ve her araç için sorumluluk
sigortası belgesi düzenlenir.
Taşımacılar sorumluluk sigortası belgelerini araçlarında bulundurmak zorundadır.
Sorumluluk sigortası belgesi bulunmayan araçlar sigorta teminatı sağlanıncaya
kadar trafikten men edilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Zamanaşımı, Yetkili Mahkemeler ve İcra Daireleri
Zamanaşımı
MADDE 24. - Bu Kanuna göre yapılan sorumluluk sigortası sözleşmelerinden
doğan her türlü tazminat davası, hak sahibinin zararı ve tazminat yükümlüsünü
öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde zarara neden olan olay
tarihinden itibaren on yıl sonra zamanaşımına uğrar.
Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğmakta ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununda
bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmekte ise tazminat
davasında bu ceza zamanaşımı uygulanır.
Sorumlu kişi hakkındaki zamanaşımını kesen sebepler, sigorta şirketi hakkında
da uygulanır. Sigorta şirketi hakkında zamanaşımını kesen sebepler sorumlu
kişi hakkında da uygulanır.
Sorumluluk sigortasında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu
hakları kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu
edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına
uğrar.
Yetkili mahkeme ve icra daireleri
MADDE 25. - Sigorta sözleşmesinden doğan anlaşmazlıklar, tazminat ve rücu
talepleri nedeni ile açılacak davalarda ve icra takiplerinde yetkili mahkeme
veya icra daireleri; sigorta şirketinin veya şubesinin, sigorta sözleşmesini
yapan acentenin, sigortalının, hak sahibinin, rücu edilenin ikametgâhındaki
veya zarara yol açan olayın meydana geldiği yerdeki mahkeme ve icra daireleridir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Çeşitli Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Cezalar
İdarî para cezaları
MADDE 26. - Bu Kanunun;
a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan taşıma işinde faaliyette
bulunanlara beşmilyar lira,
5 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara beşyüzmilyon
lira,
5 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre taşıma hizmetini yapmaktan kaçınan
taşımacılara dörtyüzmilyon lira,
5 inci maddesinin yedinci fıkrasına aykırı davranarak bir taşımacının
diğer bir taşımacının taşıma faaliyetini engellemesi halinde dörtmilyar
lira,
b) Bilette tayin edilen yeri başka bir kimseye verenler veya 6 ncı maddesine
aykırı davranarak yolcu taşıyanlardan, her yolcu için taşıma ücretinin
beş katı tutarı, taşıma senedi olmaksızın eşya taşıyanlardan birmilyar
lira,
c) 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara üçyüzmilyon
lira, üçüncü ve dördüncü fıkralarına aykırı davranan taşımacılara beşyüzmilyon
lira,
d) 7 nci maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranan yolcu taşımacılarına
birmilyar lira, ikinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara beşyüzmilyon
lira, altıncı fıkrasına aykırı davranan taşımacılara üçyüzmilyon lira,
e) 10 uncu maddesine aykırı davranan acente ve taşıma işleri komisyoncularına
üçmilyar lira ,
f) 11 inci maddesine aykırı davranarak ücret tarifesi düzenlemeyenlere
beşyüzmilyon lira, ücret tarifelerine uymayan veya değişik ücret tarifeleri
uygulayanlara beşyüzmilyon lira, bunun dışında ikinci fıkraya aykırı davrananlara
ikiyüzmilyon lira,
Zaman tarifesine uymayanlara ikiyüzmilyon lira, zaman tarifelerini görülebilecek
şekilde işyeri, terminal ve bilet satış yerlerinde bulundurmayanlara yüzmilyon
lira,
g) 13 üncü maddesine aykırı olarak yabancı plâkalı taşıtların Türkiye
sınırları dahilindeki iki nokta arasında taşıma yapması halinde, taşıt
sahibine veya şoförüne birmilyar lira,
h) 14 üncü maddesine aykırı davrananlara beşyüzmilyon lira,
ı) 18 inci maddesi hükümlerine göre sorumluluk sigortası yaptırmayan taşımacılara
birmilyar lira,
18 inci madde hükümlerine göre sorumluluk sigortası yapmaktan kaçınan
sigorta şirketlerine, ödenmesi gereken sigorta priminin on katı tutarında,
i) 22 nci maddesinin ikinci fıkrasına uymayan ve yükümlülükleri yerine
getirmeyen taşımacılara beşyüzmilyon lira,
j) 31 inci maddesinin ikinci fıkrasında sayılan belgeler üzerinde tahrifat
yapan taşımacılara beşmilyar lira,
k) 32 nci maddesine aykırı olarak terminal ve ara durak dışında yolcu
indirip bindiren taşımacılara üçyüzmilyon lira,
Para cezası verilir.
Ceza uygulaması
MADDE 27. - Eylemin başka bir suç teşkil etmesi halinde, 26 ncı madde
ile verilen para cezaları, diğer kanunlardaki suçların takibine ve cezaların
uygulanmasına; bu Kanunda ve yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma
ve iptal gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
Birden fazla suçun bir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı ceza
uygulanır.
Suç ve ceza tutanakları
MADDE 28. - Bu Kanunda yazılı suçlara ilişkin idarî para cezalarına dair
tutanakların düzenlenmesi ve tahsiline ait usul ve esaslar Maliye Bakanlığının
görüşü alınarak hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Para cezalarının ödenme süresi
MADDE 29. - Ödeme derhal yapılmadığı taktirde para cezalarının, tutanağın
tebliği tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde ödenmesi gerekir. 1(bir)
ay içerisinde ödenmeyen cezalar için her ay %5 (yüzdebeş) faiz uygulanır.
Aylık faizin hesaplanmasında ay kesirleri tam ay sayılır. Bu suretle bulunacak
tutar cezanın iki katını geçemez. İlgilisine tebliğ edilmeyen tutanakların
tebliğinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 116 ncı maddesi hükümleri
uygulanır.
Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Bu para cezaları, Maliye Bakanlığının sayman mutemetlerine, mal sandıklarına
veya Bakanlıkça yetkili kılınmış personele ödenebileceği gibi banka, posta
çeki veya kredi kartı ile de ödenebilir. Maliye Bakanlığı kredi kartı
ile tahsilat yapılmasına izin vermeye, tahsilatın saymanlık hesaplarına
aktarılmasına ilişkin süreleri ve diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
Para cezalarına itiraz ve suçlarda tekerrür
MADDE 30. - Para cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine
verilen kararlar kesindir.
Bu Kanunda belirtilen suçların işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde
aynı nitelikte üç defa suç işlediği tespit edilen gerçek ve tüzel kişilere,
işlediği suçların cezalarının toplamının on katı para cezası verilir ve
taşıt şoförünün yurt içi taşımalarda ticarî araç kullanım belgesi, yurt
dışı taşımalarda da uluslararası sürücü sertifikası bir yıl süreyle askıya
alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
İdarî Müeyyideler
Belge alma şartlarının kaybedilmesi ve tahrifat
MADDE 31. - Yetki belgesi alma şartlarından herhangi birinin taşınmadığının
sonradan anlaşılması veya faaliyet sırasında bu şartlardan herhangi birinin
kaybedilip de verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde yetki belgeleri
iptal edilir.
Yetki belgeleri, taşıt belgeleri veya taşıt kartı üzerinde tahrifat yapan
yetki belgesi sahiplerine idarî para cezası verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Terminal
MADDE 32. - Düzenli seferli yolcu taşımalarında kalkış ve varışların bir
terminalden yapılması esastır. Ancak yeri ve zamanı önceden belirlenen
ve nitelikleri yönetmelikte tespit edilen ara duraklarda da yolcu indirmesi
ve bindirmesi yapılabilir.
Yolcu taşımacılarının, en az bir yolcu terminaline bağımsız olarak veya
birlikte sahip olmaları veya bu terminalin kullanma hakkını haiz olmaları
zorunludur. Aynı terminalden, nitelik ve niceliğine göre birden fazla
taşımacı yararlanabilir. Eşya taşımacılığında terminal bulundurma zorunluluğu
aranmaz. Terminallerin özellikleri yönetmelikle belirlenir.
Ücretler
MADDE 33. - Verilecek yetki belgeleri ve taşıt kartlarından ücret alınır.
Ücreti alınmadan yetki belgeleri ve taşıt kartları verilmez. Yetki belgesinin
yenilenmesinde ve zayiinde ücretin % 50'si alınır. Unvan değişikliği,
adres değişikliği ve benzeri nedenlerle süresi bitmeden yenilenen belgelerden
ücret alınmaz.
Bu ücretler, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213
sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükmü uyarınca tespit
ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.
Bakanlık, görev alanına giren hizmetleri yerine getirmek için, merkezde
Bakanın onayı ile döner sermaye işletmesi kurabilir. Döner sermaye miktarını
belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. İşletmenin görevleri, gelirleri,
işleyişi, denetimi ve diğer hususlar yönetmelikle belirlenir.
Yönetmelik
MADDE 34. - Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde;
a) Taşımacılık, acente ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı
ve kargo işletmeciliği yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak
şartlar, verilecek yetki belgeleri ve taşıt belgeleri, her belge türü
için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap
hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları,
b) Belgelerin geçerlilik süreleri, geri alınması ve uygulanacak idarî
müeyyideleri,
c) Taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı
ve kargo işletmeciliği yapacakların yükümlülükleri, bagaj ve taşımanın
yardımcı hizmetleri,
d) Zaman ve fiyat tarifelerinin düzenlenmesi, yolcu bileti ve taşıma senedinin
şekil ve muhtevasını,
e) Taşıma işlerinde çalışan şoför ve diğer görevlilerde aranacak şartlar
ve nitelikleri,
f) Taşıma hizmetlerinin denetimi ve belge taleplerinin incelenmesi ile
ilgili esasları,
g) Ücretsiz ve tarife altı uygulama esasları,
h) Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer esas ve usulleri,
Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır.
Yetki devri
MADDE 35. - Bakanlık, bu Kanun gereğince yerine getirmekle yükümlü olduğu
görev ve yetkilerinin tamamını veya bir kısmını devredebilir. Devirle
ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde uygulanacak mevzuat
MADDE 36. - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 6762 sayılı Türk Ticaret
Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 7397 sayılı Sigorta Murakabe
Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 1. - Bu Kanuna göre yürürlüğe konulacak yönetmeliklerin yürürlüğe
girdiği tarihten önce yetki belgesi almış olanlar hariç, şehirlerarası
eşya taşımacılığı konusunda taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu
ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapan gerçek ve tüzel kişiler
başvurudaki şartlar aranmaksızın yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bir yıl içerisinde yetki belgesi almak zorundadırlar. Zorunluluk
halinde bu süre Bakanlıkça altı aylık dönemlerle en fazla bir yıl uzatılabilir.
İlk defa yetki belgesi almak isteyenlerin talep ettikleri yetki belgesi
ile ilgili faaliyette bulunduklarını belgelemeleri gerekmektedir. Belge
alma süresi bitiminden sonra müracaat edenlere bu Kanun ve bu Kanuna göre
çıkarılacak yönetmelik hükümleri uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 2. - Geçici 1 inci maddede öngörülen süre içerisinde yetki
belgesi alan taşımacılar, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat
ambarı ve kargo işletmeciliği yapanlar yetki belgesi aldığı tarihten itibaren
iki yıl içerisinde durumlarını bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılacak
yönetmeliğe uydurmak zorundadırlar.
GEÇİCİ MADDE 3. - Bu Kanunun yayımından önce ayrı terminal izni alan veya
ayrı terminal işleten gerçek veya tüzel kişiler mevcut terminallerini
işletmeye devam edebilirler.
Ancak, yönetmelikte bulunan şartları bir yıl içerisinde yerine getirmek
zorundadırlar.
Yürürlük
MADDE 37. - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 38. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
